Akü Suyu Azalırsa Ne Olur

Otomobillerin elektrik ihtiyacını karşılayan, marş motoruna ilk hareketi veren ve motor çalışmazken elektronik sistemleri besleyen aküler, aracın görünmeyen kalbidir. Günümüzde her ne kadar "bakımsız" olarak adlandırılan kapalı tip aküler yaygınlaşsa da, üst kısımlarında açılabilir tapaları bulunan saf su eklemeli (bakımlı) kurşun-asit aküler hâlâ milyonlarca araçta aktif olarak kullanılmaktadır.

Kurşun-asit akülerin içinde, elektrik enerjisini depolamak ve iletmekle görevli kimyasal bir sıvı (elektrolit) bulunur. Bu sıvı, sülfürik asit ve saf su karışımından oluşur. Zamanla motor sıcaklığı, şarj döngüleri ve buharlaşma nedeniyle akü içerisindeki su seviyesi azalabilir. Peki, akü suyu azalırsa ne olur? Bu durum araca ve akünün kendisine nasıl zarar verir? Akünün ömrünü uzatmak ve büyük masraflardan kaçınmak adına bu durumun mekanik sonuçlarını derinlemesine inceliyoruz.

Akü Suyu Azaldığında Yaşanacak 5 Mekanik Sorun

Akü içerisindeki saf su miktarının kritik seviyenin altına düşmesi, basit bir sıvı eksilmesi gibi görünse de akünün iç yapısında geri dönüşü olmayan kimyasal hasarlar başlatır:

1. Akü Plakalarının Hava ile Temas Etmesi ve Oksitlenme

Akü suyunun azalmasının en tehlikeli sonucu, akü içinde bulunan kurşun plakaların (ızgaraların) üst kısımlarının sıvı dışında, yani hava ile temas etmeye başlamasıdır. Sıvının dışına çıkan kurşun plakalar hızla oksitlenir ve sülfatlaşır. Sülfatlaşan plakalar kimyasal reaksiyon yeteneğini kaybeder, sertleşir ve bir daha elektrik depolayamaz hale gelir. Bu durum akünün tamamen ölmesiyle sonuçlanır.

2. Elektrolit Konsantrasyonunun (Asit Oranının) Yükselmesi

Akü içindeki saf su buharlaşıp azaldığında, geriye kalan sülfürik asit miktarı sabit kalır. Bu da akü içindeki sıvının asit yoğunluğunun (konsantrasyonunun) aşırı derecede yükselmesine neden olur. Aşırı asidik hale gelen sıvı, kurşun plakaları içeriden yavaş yavaş kemirmeye ve eritmeye (korozyona) başlar. Plakalar aşındıkça akü içten çöker.

3. Akü Kapasitesinin Düşmesi ve Zor Marş Basma

Akü suyu azaldığında, plakaların elektrik üreten aktif yüzey alanı daralır. Bu durum akünün toplam depolama kapasitesini (Ah) ve marş basma gücünü (CCA) ciddi oranda düşürür. Özellikle sabahları veya soğuk havalarda motoru çalıştırırken marş motorunun yavaş dönmesi, "gıv gıv" şeklinde zorlanması akü suyunun azaldığının en bariz göstergesidir.

4. Aşırı Isınma ve Akü Şişmesi

Su seviyesi düştüğünde akünün iç direnci artar. Araç hareket halindeyken alternatör (şarj dinamosu) aküyü şarj etmek için akım gönderdiğinde, yüksek iç direnç nedeniyle akü aşırı derecede ısınmaya başlar. Bu termal yük, akünün dış plastik kasasının esneyerek şişmesine (bomba gibi kabarmasına) neden olur. Şişen bir akü her an içten kısa devre yapabilir veya çatlayabilir.

5. Patlama Riski

Akü şarj olurken ve aşırı ısınırken dışarıya hidrojen ve oksijen gazları salgılar. Su seviyesi düşük olan bir aküde, açıkta kalan plakaların küçük bir iç sarsıntıyla birbirine değmesi sonucu kıvılcım oluşabilir. Akü içinde biriken hidrojen gazı, bu kıvılcımla birleştiğinde akünün patlamasına yol açabilir. Bu durum hem motor bölümüne asit yayılmasına neden olur hem de çevredekiler için büyük risk taşır.

Akü Suyunun Azaldığı Nasıl Anlaşılır?

Aracınızın akü suyunun azaldığını periyodik kontrollerle veya şu belirtileri takip ederek kolayca anlayabilirsiniz:

• Fiziki Kontrol: Akünün üst kısmında bulunan vidalı plastik tapaları (genellikle 6 adettir) bir madeni para veya düz tornavida yardımıyla açın. İçeriye baktığınızda sıvı seviyesinin, kurşun plakaların en az 1 ila 1,5 cm üzerindeolması gerekir. Plakalar görünüyorsa su bitmiş demektir.
• Akü Şeffaf Kasası: Bazı akülerin dış kasası yarı şeffaftır. Kasanın üzerinde "MIN" (Minimum) ve "MAX" (Maksimum) çizgileri bulunur. Sıvı MIN çizgisinin altındaysa müdahale edilmelidir.
• İkaz Gözü (Akü Gözü): Akünün üzerinde indikatör adı verilen küçük bir şeffaf göz bulunur. Bu gözün beyaz veya renksiz olması, akü içerisindeki sıvı seviyesinin düştüğünü ve su eklenmesi gerektiğini gösterir (Yeşil: İyi, Siyah: Şarj gerekli, Beyaz: Su eksik).

Eksilen Akü Suyu Nasıl Tamamlanır?

Akü suyunun azaldığını fark ettiğinizde şebeke suyu (musluk suyu) veya hazır içme suyu kesinlikle kullanmamalısınız. Çeşme sularının içindeki klor, kireç ve mineraller kurşun plakalarla reaksiyona girerek aküyü saniyeler içinde kullanılmaz hale getirir.

Akü suyu tamamlanırken sadece saf su (distile su) kullanılmalıdır. Akü tapalarını açtıktan sonra, saf suyu plakaların üzerini yaklaşık 1 cm geçecek şekilde yavaşça ilave edin. Taşırmamaya özen gösterin; çünkü fazla su şarj esnasında dışarı taşarak motor kaputunun altındaki metal parçaları asitle çürütebilir. İşlem bittikten sonra tapaları sıkıca kapatıp akünün üzerini kuru bir bezle temizleyin.

Akünün Ömrünü Uzatmak Sizin Elinizde

Bakımlı tip bir aküye sahipseniz, özellikle yaz aylarında motor kaputunun altındaki yüksek sıcaklık nedeniyle su buharlaşması maksimuma ulaşır. Bu yüzden her mevsim geçişinde, en azından yılda iki kez akü sıvı seviyelerini kontrol etmek sizi yolda kalmaktan ve yeni bir akü satın alma maliyetinden kurtarır. Akü bakımlarını düzenli yapmak, aracınızın elektrik sisteminin de stabil çalışmasını sağlayacaktır. Aynalarınız doğru açıda, emniyet kemeriniz bağlı ve yolunuz daima emniyetle açık olsun!